Chiếc L Cuối Cng

Qun Văn

  

Chiếc L Cuối Cng

Nguyn tc: The Last Leaf  của  O. Henry

Nguyễn Cao Nguyn dịch

 Tại một quận nhỏ nằm về hướng ty cng trường Washington,  đường s thật rối loạn, chạy quanh co, trng tro nhau tạo thnh nhiều khu nhỏ, thường được gọi l "những ci ổ". Những "ci ổ" ny c những gc cạnh,  những đường cong lượn thật kỳ dị. Một con đường cứ tự cắt mnh ra một hoặc hai lần. C chng nghệ sĩ pht kiến rằng đường s như vậy cũng c ci lợi của n. Giả sử như c một tn đi nợ đến thu tiền cọ tiền sơn cc thn chủ họa sĩ ở đy, lng vng qua những con đường như vậy cuối cng chỉ để tm thấy chnh mnh, với hai bn tay khng.

V vậy m cc nghệ sĩ tm đến, lang thang trong ci lng cổ Greenwich để tm thu những căn nh c những chiếc cổng xy theo kiểu kiểu H Lan từ thế kỷ thứ mười tm, cửa sổ quay về hướng bắc với gi thu thật hạ  Rồi họ mang vo những chiếc thng bằng thiết, vi ci dĩa mn lỉn kiếm được ở Đại Lộ Thứ Su v cứ như vậy ci lng cổ mặc nhin trở thnh một "thuộc địa" của đm nghệ sĩ.

Sue v Johnsy c một xưỡng vẽ ở lầu trn cng của một căn nh gạch ba từng thấp l t. Johnsy l tn gọi ở nh của Joanna. Một người từ Main, một người từ California, họ gặp nhau tại qun cơm bnh dn trn đường Số Tm, cng yu thch hội họa, cng m mn rau dp trộn, tương đắc đến nỗi cột tay o mướn chung với nhau một xưỡng vẽ.

Đ l hồi thng Năm. Vo thng mười một th trời phi một ng khch lạnh lng m cc ngi bc sĩ thường gọi l Bệnh Vim Phổi đến khủng bố khu "thuộc địa", th ci bn tay lạnh ngắt, sờ chỗ ny một cht, vỗ chỗ kia một pht. Khu vực pha đng bị ảnh hưởng nặng nề với kh nhiều người bệnh, nhưng bước chn của ng khch chậm dần khi bước vo ci m cung chật hẹp ru phong của khu "thuộc địa"

Oạng khch Vim Phổi khng phải l hạng người m bạn thường gọi l ng bạn gi ho hiệp. C Johnsy gốc Cali nhỏ b, liễu yếu đ thật ra khng phải l đối thủ xứng tay của lo gi tay đỏ điếm đng, nhưng lo vẫn đập c ta tận tnh. V vậy m c gi nằm xụi lơ, bất động trn chiếc giường sắt, mắt nhn vo bức tường gạch của căn nh kế cận  xuyn qua khung cửa sổ nhỏ.

Một bữa sng nọ, ng bc sĩ mời Sue ra ngoi hnh lang, nhướng đi my rậm:

"C ta chỉ c chừng một phần..., để coi, phần mười cơ hội sống st" Vừa ni ng vừa rảy rảy ci nhiệt độ kế. "Đ l v c ta khng c ch cầu sinh. Ci cảnh bệnh nhn sắp hng chờ chết  chớ khng chịu uống thuốc chắc phải lm cho cc thầy chế thuốc xấu hỗ. C bạn nhỏ của c đ hạ quyết tm khng chịu bnh phục rồi. C ta c mơ ước g trong đầu khng?"

Sue đp:

"C ấy... muốn một ngy no đ sẽ vẽ Vịnh Naples."

"Vẽ? Chậc! C ta c một ci g đng gi hơn trong đầu để nghĩ tới khng,  một người đn ng chẳng hạn?"

"Đn ng?" Sue lập lại với một giọng mũi khịt khịt. "Đn ng m đng gi thật..., ... khng, thưa bc sĩ, khng c những chuyện như vậy."

"Ch, như vậy th tệ thật!" Bc sĩ ni. "Ti sẽ rn hết sức lm những g m khoa học c thể lm được. Nhưng hễ khi no bệnh nhn của ti bắt đầu nghĩ tới chiếc xe chở quan ti v đm đ ty th ti trừ đi một nửa ci hiệu quả của thuốc men. Nếu c c thể lm cho c ấy thắc mắc một cht g về ma đng năm tới th ti c thể hứa với c l ci cơ hội sống st l một trn năm, cn khng th một trn mười."

Sau khi ng bc sĩ bỏ đi, Sue trở vo phng lm việc v khc đến nho chiếc khăn giấy Nhật Bản. Sau đ c vc ci gi vẽ vo phng Johnsy, miệng ba hoa những cu bng đa chọc vui.

Johnsy nằm im lm bất động dưới tấm chăn phủ giường, mặt hướng về pha cửa sổ. Ngỡ l bạn đang ngủ, Sue ngưng những lời đa giỡn.

C ta sắp xếp gi vẽ v bắt đầu minh họa cho một truyện đăng bo. Những họa sĩ trẻ dọn đường đến với nghệ thuật bằng cch minh họa cho cc truyện trn bo, cũng như cc nh văn trẻ dọn đường đến với văn chương bằng ngi bt.

Lc Sue đang mặc o quần, mang mắt kiếng cho một nhn vật anh hng, một chng kỵ sĩ miền Idaho, th c nghe một thứ m thanh rầm r, lập đi lập lại nhiều lần. C ta chạy vội lại bn giường người bệnh.

Johnsy đang mở trn mắt, nhn ra ngoi cửa sổ v đếm. Đếm ngược.

"Mười hai."  một lt sau "Mười một" rồi "Mười", rồi "Chn"; rồi "Tm" v "Bảy" gần như liền nhau.

Sue nhn ra ngoi cửa sổ với vẻ bồn chồn lo lắng. C g ở ngoi đ để đếm đu? Chỉ c một khoảng sn trống trơn buồn thảm v ci tường gạch của căn nh cch đ hai mươi thước. Một giy nho gi, thật gi, gn guốc v cằn cỗi b ln gần nửa bức tường. Những cơn gi lạnh ma thu vừa qua lm l rụng gần hết chỉ cn trơ lại mấy nhnh bm lủng lẳng vo bức tường gạch đổ nt.

Sue hỏi:

"Đếm g vậy, nhỏ?"

"Su." Johnsy ni, gần như th thầm. "N bắt đầu rụng nhanh rồi. Ba ngy trước cn cả trăm, lm mnh đếm đến nhức đầu. Nhưng by giờ th dễ  rồi. Lại một chiếc nữa rụng ka. Chỉ cn c năm chiếc."

"Năm chiếc g hở nhỏ? Ni cho Sudie biết với."

"L! L trn giy nho. Khi chiếc l nho cuối cng rơi xuống th mnh cũng sẽ đi lun. Mnh nghiệm ra điều đ ba hm rồi. Bc sĩ  khng ni cho bạn biết như vậy sao?"

"Ồ, mnh chưa bao giờ nghe được những chuyện v l như vậy." Sue gắt bạn, giọng pha một cht giễu cợt. "Ci giy nho gi đ th c lin quan g đến sức khỏe của bạn? Bạn thường vẫn thch ci giy nho đ lắm m, ci c hư ny. Đừng c suy nghĩ dại dột như vậy. Ồ, hồi sng ny bc sĩ ni l bạn c nhiều cơ hội bnh phục lắm, để nhớ chnh xc coi ổng ni sao, ổng ni, mười ăn một. Như vậy th chắc ăn như  bắp rồi, chắc ăn như mnh  chạy xe trn đường phố  hay đi bộ qua cc cao ốc ở New York vậy. Thi, rn ăn cht sp nh, rồi để cho con nhỏ Sudie ny tiếp tục vẽ tranh bn kiếm cht tiền cm mua rượu cho con đang bệnh, mua thịt heo xay về ăn cho đỡ đi nh."

"Bạn khng cần phải mua thm rượu nho." Johnsy ni m mắt vẫn dn chặt ra ngoi cửa sổ. "Một chiếc nữa rụng. Khng, mnh khng muốn ăn sp đu. Vậy l chỉ cn lại bốn chiếc. Mnh muốn nhn thấy chiếc l cuối cng rơi trước khi trời tối. Rồi mnh sẽ đi theo..."

Sue ci xuống bn mnh Johnsy:

"Johnsy, nhắm mắt lại v hứa l sẽ khng nhn ra ngoi cửa sổ nữa cho đến khi no mnh vẽ xong. Mnh phải nộp mấy bản vẽ ny vo ngy mai. Mnh cần cht nh sng, nếu khng th bức tranh sẽ tối h."

Johnsy hỏi, vẻ  lạnh lng:

"Bạn khng vẽ ở phng khc được ?"

"Mnh cần phải ở đy với bạn." Sue đp. "Ngoi ra, mnh khng muốn bạn cứ nhn vo mấy ci l nho chết tiệt đ."

"Vẽ xong th nhớ cho biết liền." Johnsy ni v nhắm mắt lại, nằm bất động như một bức tượng bị đổ. "Tại mnh muốn nhn thấy chiếc l cuối cng rơi xuống. Mnh chờ mệt qu rồi. Mnh suy nghĩ mệt qu rồi. Mnh muốn bung xui tất cả, để cho n cứ tự do rơi xuống, rơi xuống như những chiếc l tội nghiệp kia."

"Rn ngủ đi." Sue ni. "Mnh phải ku ng Behrman ln ngồi lm mẫu một người thợ mỏ ngho. Mnh sẽ đi chừng một pht. Đừng cử động g cả cho đến khi mnh trở lại, nh."

Lo Behrman l một họa sĩ ở ngay dưới tầng trệt. Lo đ qu su mươi tuổi, c một bộ ru chảƯy di từ một ci đầu to tướng xuống một thn hnh nhỏ th giống như bộ ru di của thnh Moses  trong tranh của Michael Angelo. Behrman l một nghệ sĩ thất bại. Lo cầm cọ đ bốn mươi năm rồi m chẳng vẽ được một bức tranh no cho ra hồn. Lc no lo cũng lm như sắp sửa thực hiện một tc phẩm lớn, nhưng thực sự chưa bao giờ bắt tay vo việc. Suốt mấy năm liền lo chẳng vẽ vời g ngoi một vi bức tranh quảng co lem nhem. Lo kiếm sống bằng nghề lm người mẫu cho cc họa sĩ trẻ trong khu thuộc địa v cc họa sĩ trẻ ny khng đủ tiền mướn cc người mẫu chuyn nghiệp. Lo uống rượu như hũ chm, v ni hoi về ci tc phẩm lớn sắp hon thnh của mnh. Đối với nhiều người th lo l một lo gi nhỏ con m gn lắm, thường mạt st thậm tệ ci tnh ủy mị yếu đuối của người khc v tự coi mnh như một người dẫn dắt, bảo vệ hai c họa sĩ trẻ trong ci xưỡng vẽ trn lầu.

Sue tm thấy lo Behrman trong căn phng nhỏ tối h của lo ở lầu dưới, người nồng nặc mi rượu du. Trong một gc phợng, tấm vải trn khung vẽ vẫn cn trống trơn  nằm chờ hơn hai mươi năm rồi đường cọ đầu tin của ci tc phẩm lớn của lo. C kể cho lo nghe về sự tưởng tượng lạ lng của Johnsy, về nỗi lo l c ta vốn đ mong manh, yếu đuối, khi nghị lực của c mỏi mn dần th rồi c sẽ tri tuột đi như chiếc l la cnh.

Lo Behrman, cặp mắt đỏ ngầu chiếu thẳng ra trước, la ln với vẻ chế nhạo, khinh bỉ ci c tưởng tượng ngu ngốc đ.

"D." Lo khc. "Thế dan c người ngu no nghĩ như con nhỏ đ l mnh sẽ cht theo những chiếc l nho khi n la cnh khng? Lo chưa từng nghe chiện đ bao giờ. Khng, Lo khng lm ci người mẫu khổ hạnh ngu ngốc đ cho c đu, hiểu chưa. Sao c lại để cho những chiện ngu xuẩn như dậy chạy d đầu con nhỏ đ như dậy hả? Ờ, ci con nhỏ Johnsy tội nghiệp."

"C ta bệnh nặng v yếu lắm." Sue đp. "Cơn sốt lm cho tm tr c ta trở nn hổn loạn, tưởng tượng ra những việc hoang đường. Được rồi. Oạng Mehrman, nếu ng khng muốn lm người mẫu cho ti th cũng khng sao. Ti biết ng chỉ l một lo gi kh tnh, ba hoa, ngồi l đi mch."

"C đng l ci giống đờn b!" Lo Behrman la ln. "Ai ni l lo khng chịu ngồi mẫu? Đi đi. Lo sẽ ln gặp c. Suốt nửa tiếng đồng hồ vừa rồi lo đ giải thch l lo sẳn sng ngồi mẫu m. D, đy đu phải l chỗ cho những người tốt như c Johnsy nằm bịnh chớ. Một ngy no đ lo sẽ dẽ xong tc phẩm lớn, rồi chng ta sẽ rời bỏ chỗ ny. D, đng dậy."

Lc hai người ln đến nơi th Johnsy đang ngủ. Sue ko tấm mn cửa sổ  cho kn lại v ra dấu cho lo Behrman sang phng kế. Cả hai cng lo lắng nhn mấy cọng giy nho bn ngoi cửa sổ. Rồi cả hai cng nhn nhau một lc lu khng ni lời no. Trời mưa dai dẳng v c cht tuyết rơi. Lo Behrman trong chiếc o xanh cũ kỷ, bắt đầu ngồi ln trn ci ấm nước đặt lộn ngược giả lm tảng đ để lm mẫu một người thợ mỏ ngho kh.

Sng hm sau, khi Sue thức dậy sau chừng một giờ ngủ m, c bắt gặp Johnsy với cặp mắt mở lớn, đờ đẫn đang nhn chăm chăm vo một ci bng mu xanh.

"Ko cửa sổ ln. Mnh muốn nhn một cht." C th thầm ra lệnh.

Sue lm theo một cch uể oải.

Nhưng, ka, sau một cơn mưa dữ dội v những cơn gi vật vả suốt đm di, một chiếc l nho vẫn cn hiện r mồn một trn bức tường gạch. Đ l chiếc l nho cuối cng cn st lại. Cuống l vẫn cn ci mu xanh đậm nhưng ven ra l răng cưa đ nhuốm mu vng a, treo lơ lững như thch đố trn một giy nho cch mặt đất chừng hai chục thước.

"Đ l chiếc l cuối cng." Johnsy ni. "Mnh cứ tưởng n chắc phải rụng hồi đm rồi. Mnh nghe gi dữ lắm. Chắc n sẽ rụng trong ngy hm nay v mnh cũng sẽ rụng theo."

"Nhỏ, nhỏ ơi." Sue vừa ni vừa di khun mặt mệt mi của mnh vo chiếc gối. "Nếu bạn khng muốn nghĩ đến bản thn mnh th xin hy nghĩ tới Sue đy. Sue phải lm sao đy?"

Nhưng Johnsy khng trả lời. Ci sinh vật c đơn khủng khiếp nhất trn thế gian ny phải l ci linh hồn khi đ sẳn sng đi vo một cuộc hnh trnh min viễn, đầy huyền b. Sự tưởng tượng hoang đường đ dường như cng m ảnh c gi mạnh mẽ hơn khi mối lin hệ với bạn b v với tri đất ny của c cứ lỏng lẽo dần.

Ngy tn dần, v d trời nh nhem tranh tối tranh sng, họ vẫn c thể nhn thấy chiếc l nho duy nhất cn bm vo cuống giy nổi bật trn bức tường. Rồi đm đến v những cơn gi bắc lụn dần, trong khi cơn mưa vẫn cn đập vo khung cửa sổ, v rơi lộp bộp dưới mi hin.

Khi trời vừa hừng sng, Johnsy thẩn thờ đi ko tấm mn che ln.

Chiếc l vẫn cn đ.

Johnsy nằm yn lặng nhn một lc kh lu. Rồi c cất tiếng gọi Sue đang khuấy nồi sp g trn ci l gas.

"Mnh thật l hư qu, Sudie ạ." Johnsy ni. "Một ci g đ đ lm cho chiếc l cuối cng kia khng chịu rụng lm mnh cảm thấy xấu hổ qu,  mnh thật l tệ qu. Muốn chết đi th quả l một điều ngu xuẩn. Bạn mang cho mnh một cht sp đi, một t sữa c pha cht rượu nho nữa; nhưng khoan, mang cho mnh một ci gương nhỏ trước đ, rồi k gim mnh mấy chiếc gối để mnh c thể ngồi dậy nhn bạn lm bếp."

Một giờ sau c ta bảo:

"Sudie ny, mnh hy vọng c ngy sẽ vẽ Vịnh Naples."

Chiều hm đ bc sĩ đến thăm. Sue co lỗi với bạn để đi ra hnh lang gặp bc sĩ khi ng ta ra về.

"C triển vọng tốt." Bc sĩ vừa ni vừa cầm lấy bn tay gầy guộc v run rẩy của Sue. "Rn chăm sc th sẽ khỏi. By giờ ti phải đi thăm một bệnh nhn khc dưới lầu, tn l Behrman, nghe ni l một nghệ sĩ g đ. Cũng bị vim phổi. Oạng ta gi, yếu thnh ra bị nặng lắm. Khng c hy vọng g; nhưng hm nay sẽ đưa ng ta vo bệnh viện để được tiện nghi hơn."

Hm sau bc sĩ bảo Sue:

"C ấy qua cơn nguy rồi. C đ thắng. Giờ chỉ cần ăn uống v tịnh dưỡng l đủ."

Chiều hm đ, Sue đến bn Johnsy đang nằm trn giường bệnh, thắt lại chiếc khăn len qung cổ mu thật xanh, m cũng thật v dụng, qung tay m lấy bạn, rồi m chiếc gối, lung tung.

"Mnh c chuyện ny muốn ni với bạn, con chuột bạch ." C ta ni. "Cụ Behrman đ mất trong bệnh viện ngy hm nay v bị vim phổi. Cụ mắc bệnh chỉ c hai ngy. Hm đầu tin ng quản gia tm thấy cụ nằm trong phng c vẻ đau đớn lắm. Giy dp, quần o cụ ướt sũng v lạnh như đ. Họ khng tưởng tượng ra được cụ ấy đi đu, lm g trong một đm gi mưa khủng khiếp như vậy. Sau đ họ tm thấy chiếc đn lồng vẫn cn chy sng, một chiếc thang được ko l ra từ trong kho, mấy chiếc cọ cn dnh sơn v một hộp sơn pha trộn hai thứ mu xanh v vng. V bạn  thử nhn ra ngoi cửa sổ kia, nhn vo chiếc l nho cuối cng trn bức tường đ. Bạn khng cảm thấy ngạc nhin l tại sao n chẳng lung lay động đậy g trong cơn gi ? Nhỏ ơi, n chnh l ci tc phẩm lớn của cụ Behrman đ. Cụ đ vẽ n vo ci đm chiếc l nho cuối cng rơi xuống."

 

Trở về trang tc giả v tc phẩm